Trong hoạt động tư vấn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, một trong những vấn đề cốt lõi nhưng doanh nghiệp và nhà đầu tư rất dễ sai sót là thủ tục thanh toán và thời hạn góp vốn.
Pháp luật hiện hành phân định rõ ràng thành 2 trường hợp với các mốc thời gian và chế tài xử lý hoàn toàn khác nhau. Cụ thể như sau:
TRƯỜNG HỢP 1: GÓP VỐN ĐỂ THÀNH LẬP DOANH NGHIỆP MỚI
Quy định về thời hạn: Nhà đầu tư nước ngoài được phép thanh toán phần vốn góp đã đăng ký trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
Xử lý từ ngày thứ 91 trở đi nếu chưa góp đủ: Luật Doanh nghiệp quy định rất rõ chế tài xử lý tư cách thành viên/cổ đông và điều chỉnh lại vốn điều lệ tương ứng với số vốn thực góp tại các điều luật tương ứng:
- Điều 47: Đối với Công ty TNHH hai thành viên trở lên.
- Điều 75: Đối với Công ty TNHH một thành viên.
- Điều 113: Đối với Công ty Cổ phần.

TRƯỜNG HỢP 2: GÓP VỐN TĂNG VỐN ĐIỀU LỆ HOẶC MUA CỔ PHẦN, PHẦN VỐN GÓP TẠI DOANH NGHIỆP HIỆN HỮU
Đối với trường hợp này, dòng tiền và thủ tục có những ràng buộc ngặt nghèo hơn:
Nguyên tắc thanh toán: Nhà đầu tư phải thanh toán trước, sau đó trong vòng 10 ngày kể từ ngày hoàn tất việc thanh toán, doanh nghiệp phải tiến hành thủ tục đăng ký thay đổi với Cơ quan đăng ký kinh doanh (theo Khoản 2 Điều 30 Luật Doanh nghiệp).
Chế tài xử phạt vi phạm hành chính khi chậm đăng ký thay đổi:
Nếu doanh nghiệp nộp hồ sơ chậm so với thời hạn 10 ngày, mức phạt tiền đã được tăng nặng mạnh mẽ theo các khung thời gian:
- Chậm từ 01 đến 10 ngày: Phạt cảnh cáo.
- Chậm từ 11 đến 30 ngày: Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng.
- Chậm từ 31 đến 90 ngày: Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng.
- Chậm từ 91 ngày trở lên: Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 60.000.000 đồng.
- Hành vi không đăng ký thay đổi: Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng.
Hệ quả pháp lý nguy hiểm khi kê khai không trung thực:
Trong hồ sơ, doanh nghiệp cam kết đã thanh toán đủ và không đính kèm giấy chuyển tiền qua ngân hàng. Nếu sau đó cơ quan chức năng phát hiện doanh nghiệp xác nhận đã chuyển đủ tiền nhưng thực tế chưa chuyển đủ, hành vi này bị coi là kê khai không trung thực, không chính xác nội dung hồ sơ đăng ký doanh nghiệp.
Hệ quả: Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp đã cấp sẽ không có hiệu lực và cơ quan nhà nước sẽ tiến hành khôi phục lại giấy chứng nhận của lần thay đổi trước đó.
Đồng thời, căn cứ Điều 43 Nghị định 122/2021/NĐ-CP, hành vi kê khai không trung thực/không chính xác hồ sơ đăng ký doanh nghiệp sẽ bị xử phạt hành chính với mức phạt tiền lên khung từ 30.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng.
Lời khuyên từ chuyên gia:
Việc kiểm soát chặt chẽ tiến độ dòng tiền ngoại tệ chuyển vào tài khoản chuyên dùng vốn đầu tư trực tiếp (DICA) và tuân thủ nghiêm ngặt thời hạn đăng ký thay đổi là chìa khóa sống còn giúp doanh nghiệp tránh những án phạt tài chính nặng nề và rủi ro bị hủy hiệu lực giấy phép.