Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045 và đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Để hiện thực hóa tầm nhìn này, việc phát triển một hệ sinh thái tài chính và dịch vụ chuyên môn vững mạnh là vô cùng cốt lõi nhằm tăng khả năng tiếp cận vốn, giải quyết nợ xấu ngân hàng và thúc đẩy tài chính số. Dù ngành thương mại và sản xuất đã hội nhập tốt, nền kinh tế Việt Nam hiện vẫn phụ thuộc lớn vào hàng hóa (chiếm 179% GDP) trong khi thương mại dịch vụ còn rất khiêm tốn (chỉ chiếm 6% GDP). Nhằm đa dạng hóa nền kinh tế và thu hút dòng vốn quốc tế, Việt Nam đang nỗ lực xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh thành Trung tâm Kinh doanh và Tài chính Quốc tế (IFC) – kết hợp với các trung tâm khác như Đà Nẵng. Trong quá trình này, mô hình phát triển dựa trên khung pháp lý chặt chẽ và hạ tầng FinTech sôi động  sẽ là điểm tham chiếu hữu ích, giúp Việt Nam tạo ra giá trị kinh tế dài hạn, tăng trưởng việc làm và thúc đẩy đầu tư toàn diện.

 

 

  • Phát triển theo định hướng “một Trung tâm, hai địa điểm”
  • Cơ quan điều hành tại 2 thành phố được ban hành quy định, cơ chế, chính sách thử nghiệm có kiểm soát, cấp phép và quản lý các sản phẩm chưa có quy định,…; là bộ phận “một cửa” trong việc tiếp nhận, giải quyết các thủ tục hành chính; được thuê chuyên gia nước ngoài làm Giám đốc điều hành, trả lương theo cơ chế thị trường.

 

  • Định hướng phát triển ưu tiên tại từng địa điểm để bổ trợ tương hỗ lẫn nhau.
    • Thành phố Hồ Chí Minh: phát triển hệ sinh thái tài chính toàn diện và đa dạng; cung cấp các dịch vụ tài chính truyền thống và chuyên sâu, khai thác tác động cộng hưởng, tương hỗ của các dịch vụ tài chính.
    • Thành phố Đà Nẵng: phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, công nghệ số và tài chính bền vững, tạo nền tảng thử nghiệm có kiểm soát cho các mô hình tài chính mới.

 

1/ Nghị định về chính sách tài chính trong TTTCQT

  • Quy định về các chính sách tài chính áp dụng cho các định chế tài chính, tập đoàn công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và nhà đầu tư chiến lược hoạt động trong TTTCQT.
  • Các cơ chế đặc thù, vượt trội:
    • Đơn giản hóa thủ tục đăng ký Thành viên TTTCQT: (1) Giấy chứng nhận đăng ký Thành viên đồng thời là Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp; (2) Thời hạn xử lý hồ sơ chỉ 07 ngày làm việc.
    • Về chính sách thuế: (1) Các ngành nghề ưu tiên phát triển hưởng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 10% trong 30 năm (bằng ½ mức thuế suất hiện hành), trong đó được miễn không quá 4 năm và giảm 50% không quá 9 năm tiếp theo. Các ngành nghề còn lại cũng được hưởng thuế suất ưu đãi 15% trong 15 năm, trong đó được miễn không quá 2 năm và giảm 50% không quá 4 năm tiếp theo; (2) Miễn thuế thu nhập cá nhân đối với Nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, người có trình độ chuyên môn cao đến hết năm 2030. (3) Miễn thuế nhập khẩu đối với máy móc, thiết bị, nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu để tạo tài sản cố định cho dự án đầu tư trong TTTCQT.
    • Cho phép ngân hàng, bảo hiểm áp dụng chế độ tài chính quốc tế và vận hành cơ chế thử nghiệm (Sandbox) cho Fintech. Đồng thời, phát triển thị trường vốn mới qua huy động vốn cộng đồng, trái phiếu xanh.
    • Cơ chế đặc biệt lựa chọn nhà đầu tư chiến lược, chia sẻ rủi ro/doanh thu… để thu hút nhà đầu tư chiến lược phát triển hạ tầng. Đẩy mạnh cắt giảm tối đa thủ tục hành chính trong các lĩnh vực để tạo môi trường kinh doanh thuận lợi nhất.

2/ Nghị định về ngân hàng - ngoại hối – an toàn hệ thống

  • Cơ quan điều hành tại 2 thành phố cấp giấy phép thành lập và hoạt động của ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại TTTCQT. Thời gian cấp phép: 60 ngày (còn ½ so với hiện hành).
  • Hoạt động của Ngân hàng thành viên tương tự như của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài trên lãnh thổ Việt Nam. Trường hợp có nhu cầu triển khai nghiệp vụ mới mà chưa có quy định thì Hội đồng điều hành hướng dẫn sau khi thống nhất với Ngân hàng Nhà nước.
  • Ngân hàng thành viên là Ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được áp dụng Chuẩn mực quốc tế về kế toán theo chính sách của chủ sở hữu, ngân hàng mẹ.
  • Tự do hóa quản lý ngoại hối: (1) Cho phép niêm yết, báo giá, định giá và giao dịch bằng ngoại tệ trong TTTCQT; (2) Thành viên 100% vốn nước ngoài được hưởng cơ chế đặc biệt thông thoáng: không cần đăng ký khoản vay/cho vay và không cần đăng ký giao dịch ngoại hối khi đầu tư ra nước ngoài.
  • Áp dụng chế độ báo cáo phòng chống rửa tiền theo chuẩn giao dịch quốc tế, tạo thuận lợi cho dòng vốn luân chuyển nhanh và hiệu quả.

 

3/ Nghị định về ngân hàng - ngoại hối – an toàn hệ thống

  • Cơ quan điều hành tại 2 thành phố cấp giấy phép thành lập và hoạt động của ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại TTTCQT. Thời gian cấp phép: 60 ngày (còn ½ so với hiện hành).
  • Hoạt động của Ngân hàng thành viên tương tự như của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài trên lãnh thổ Việt Nam. Trường hợp có nhu cầu triển khai nghiệp vụ mới mà chưa có quy định thì Hội đồng điều hành hướng dẫn sau khi thống nhất với Ngân hàng Nhà nước.
  • Ngân hàng thành viên là Ngân hàng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài được áp dụng Chuẩn mực quốc tế về kế toán theo chính sách của chủ sở hữu, ngân hàng mẹ.
  • Tự do hóa quản lý ngoại hối: (1) Cho phép niêm yết, báo giá, định giá và giao dịch bằng ngoại tệ trong TTTCQT; (2) Thành viên 100% vốn nước ngoài được hưởng cơ chế đặc biệt thông thoáng: không cần đăng ký khoản vay/cho vay và không cần đăng ký giao dịch ngoại hối khi đầu tư ra nước ngoài.
  • Áp dụng chế độ báo cáo phòng chống rửa tiền theo chuẩn giao dịch quốc tế, tạo thuận lợi cho dòng vốn luân chuyển nhanh và hiệu quả.

 

4/ Nghị định về chính sách xuất nhập cảnh, cư trú

  • Cơ quan điều hành xác định Nhà đầu tư quan trọng được ưu đãi cấp thị thực, thẻ tạm trú, giải quyết thường trú với các tiêu chí theo hướng tạo thuận lợi cho người nước ngoài nhập cảnh.
  • Thời hạn thị thực, thẻ tạm trú không quá 10 năm (thời hạn thị thực hiện hành tối đa 5 năm); vợ, chồng, con dưới 18 tuổi đi cùng cũng được xem xét cấp thị thực hoặc thẻ tạm trú với thời hạn tương ứng
  • Xem xét cho thường trú đối với người nước ngoài làm việc lâu dài tại TTTCQT.
  • Đơn giản hóa thủ tục hành chính, giấy tờ; thời hạn xử lý tối đa 3 ngày làm việc.

 

5/ Nghị định về Sở Giao dịch hàng hóa

  • Cho phép giao dịch đa dạng các nhóm hàng hóa theo thông lệ quốc tế, bao gồm nông nghiệp, năng lượng, nguyên liệu công nghiệp, kim loại (trừ vàng), tín chỉ các-bon và một số sản phẩm văn hóa, nghệ thuật dưới dạng tài sản số (NFT).
  • Làm rõ khái niệm về hợp đồng hàng hóa giao ngay và hợp đồng hàng hóa phái sinh, hoàn thiện căn cứ pháp lý cho việc giao kết và thực hiện các hợp đồng, góp phần khắc phục những hạn chế, bất cập của Luật Thương mại và Nghị định hướng dẫn hiện hành.
  • Thành lập và hoạt động của Trung tâm thanh toán bù trừ với tư cách là một chủ thể độc lập với Sở giao dịch hàng hóa (khắc phục hạn chế hiện nay).
  • Rút ngắn thời gian cấp phép còn 30 ngày làm việc.

6/ Nghị định về lao động, việc làm, an sinh xã hội

  • Người sử dụng lao động được tuyển dụng lao động nước ngoài theo nhu cầu công việc mà không bị giới hạn tỷ lệ lao động nước ngoài; không phải báo cáo giải trình nhu cầu sử dụng lao động nước ngoài và không phải thông báo tuyển dụng lao động Việt Nam vào các vị trí dự kiến tuyển dụng người lao động nước ngoài.
  • Quy định cụ thể các trường hợp người nước ngoài được miễn giấy phép lao động.
  • Thời hạn giấy phép lao động, giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động tối đa 10 năm (hiện hành 02 năm); thời gian thực hiện thủ tục cấp giấy phép lao động tối đa 03 ngày làm việc (giảm 70%); thời gian cấp giấy xác nhận không thuộc diện cấp giấy phép lao động tối đa 03 ngày làm việc (giảm 40%).

Lao động nước ngoài được “lựa chọn” tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp

 

7/ Nghị định về đất đai và môi trường

  • UBND 2 thành phố quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, gia hạn và điều chỉnh thời hạn sử dụng đất đối với các dự án đầu tư của Thành viên. Cơ quan quản lý đất đai 2 thành phố cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất lần đầu cho các Thành viên.
  • Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư là căn cứ để thực hiện các thủ tục về cho thuê đất và chuyển mục đích sử dụng đất.

Đa dạng hóa hình thức đăng ký môi trường thông qua UBND cấp xã, Cổng dịch vụ công quốc gia hoặc Cơ quan điều hành

 

8/ Nghị định về Trung tâm trọng tài quốc tế

  • Quy định rõ tiêu chí của sáng lập viên Trung tâm trọng tài nhằm thu hút các chuyên gia trong lĩnh vực giải quyết tranh chấp, các trọng tài viên có uy tín trên thế giới đến làm việc tại Trung tâm trọng tài quốc tế tại Việt Nam.
  • Mở rộng thẩm quyền của Hội đồng trọng tài; cho phép trung tâm trọng tài quốc tế có thẩm quyền giải quyết tất cả các tranh chấp theo thỏa thuận của các bên liên quan đến hợp đồng đầu tư, kinh doanh trừ một số trường hợp cụ thể về quyết định hành chính, lao động, quyền nhân thân và các vấn đề đã được giải quyết bằng bản án, quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
  • Cho phép các bên tranh chấp có quyền thỏa thuận từ bỏ quyền yêu cầu Tòa án hủy quyết định công nhận sự thỏa thuận của các bên hoặc phán quyết trọng tài có hiệu lực pháp luật của Hội đồng trọng tài thuộc Trung tâm trọng tài quốc tế. Đây là quy định mang tính đột phá, đảm bảo tính trung lập và hiệu quả của quy trình tố tụng trọng tài theo kinh nghiệm quốc tế.