1/ CƠ QUAN BAN HÀNH VÀ MỤC TIÊU
Xét về cơ quan ban hành và mục tiêu chiến lược, hai văn bản thể hiện hai cấp độ lập quy và tầm nhìn khác nhau nhưng có tính kết nối chặt chẽ trong việc cụ thể hóa chủ trương của Đảng tại các Nghị quyết số 52-NQ/TW và Nghị quyết số 57-NQ/TW. Trong đó, Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP do Chính phủ ban hành hành nhằm mục tiêu trực diện là thiết lập một khung pháp lý mang tính thí điểm cho thị trường tài sản mã hóa (TSMH) tại Việt Nam, đồng thời thực hiện các cam kết quốc tế về phòng chống rửa tiền (PCRT), tài trợ khủng bố (TTKB), tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt (PBVKHDHL) và bảo vệ quyền lợi của nhà đầu tư nội địa. Ngược lại, Nghị quyết số 222/2025/QH15 ở cấp độ lập pháp cao hơn do Quốc hội ban hành, hướng tới mục tiêu vĩ mô là xây dựng các Trung tâm Tài chính Quốc tế (TTTCQT) tại TP. Hồ Chí Minh và TP. Đà Nẵng theo một mô hình quản lý thống nhất nhưng có định hướng sản phẩm riêng biệt nhằm phát huy lợi thế địa phương; đồng thời đưa các trung tâm này vận hành theo chuẩn mực quốc tế tiên tiến để kết nối trực tiếp với mạng lưới tài chính toàn cầu.
2/ NGUYÊN TẮC TRIỂN KHAI NGHỊ QUYẾT SỐ 05/2025/NQ-CP
Nguyên tắc triển khai của Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP tập trung kiểm soát chặt chẽ các hoạt động cốt lõi của thị trường tài sản mã hóa nhằm đảm bảo an ninh tài chính và trật tự xã hội. Chính phủ định hướng quá trình thử nghiệm phải diễn ra thận trọng, có kiểm soát và có lộ trình phù hợp với thực tiễn, yêu cầu tuân thủ tuyệt đối pháp luật Việt Nam cùng các điều ước quốc tế. Để hạn chế rủi ro, nghị quyết quy định mọi hoạt động chào bán, phát hành, giao dịch và thanh toán TSMH bắt buộc phải thực hiện bằng Đồng Việt Nam (VND), đồng thời áp dụng chính sách thuế tương tự như đối với thị trường chứng khoán. Đi đôi với yêu cầu thông tin công bố phải chính xác, trung thực, kịp thời để không gây hiểu nhầm, khung pháp lý này cũng thiết lập cơ chế bảo vệ quyền lợi và giải quyết tranh chấp thông qua thương lượng, hòa giải, hoặc thông qua hệ thống Trọng tài và Tòa án Việt Nam.
3/ NGUYÊN TẮC THÀNH LẬP VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA TRUNG TÂM TÀI CHÍNH QUỐC TẾ (TTTCQT)
Khác với cách tiếp cận mang tính thí điểm khu trú của Nghị quyết 05, các nguyên tắc thành lập và hoạt động của TTTCQT tại Nghị quyết số 222/2025/QH15 lại hướng tới việc kiến tạo một môi trường thể chế vượt trội, minh bạch và tự chủ để thu hút dòng vốn toàn cầu. Quốc hội đặt ra yêu cầu các chủ thể tham gia phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện khắt khe để được áp dụng cơ chế đặc thù, đồng thời các thành viên phải hoạt động hiệu quả, liêm chính và áp dụng đồng bộ các chuẩn mực quốc tế. Nhà nước không chỉ cam kết công nhận, bảo hộ quyền sở hữu tài sản, vốn đầu tư và thu nhập hợp pháp của các thành viên, mà còn ban hành các chính sách ưu đãi vượt trội nhằm phát triển toàn diện từ chứng khoán, bảo hiểm, ngân hàng cho đến công nghệ tài chính (Fintech) và tài sản số. Đặc biệt, bộ máy quản lý và giám sát TTTCQT sẽ được tổ chức theo hướng tinh gọn, có thẩm quyền độc lập và được áp dụng các thủ tục hành chính đặc biệt để phản ứng linh hoạt với nhu cầu của thị trường quốc tế.
4/ PHẠM VI ĐIỀU CHỈNH VÀ ĐỐI TƯỢNG ÁP DỤNG
Mục lục về phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng làm rõ sự khác biệt giữa một khung pháp lý chuyên ngành dọc (TSMH) và một khung pháp lý theo không gian địa lý đặc thù (TTTCQT). Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP giới hạn phạm vi trong việc triển khai thí điểm chào bán, phát hành, tổ chức thị trường giao dịch, cung cấp dịch vụ và quản lý nhà nước về TSMH trên toàn lãnh thổ Việt Nam; đối tượng tác động trực tiếp bao gồm các tổ chức cung cấp dịch vụ TSMH, tổ chức phát hành, các cá nhân/tổ chức đầu tư và các cơ quan quản lý liên quan. Trong khi đó, Nghị quyết số 222/2025/QH15 điều chỉnh toàn bộ việc thành lập, hoạt động, quản lý, giám sát và các cơ chế chính sách đặc thù áp dụng riêng cho các TTTCQT tại Việt Nam; đối tượng áp dụng là các thành viên, nhà đầu tư và các bên liên quan hoạt động bên trong ranh giới địa lý được xác định cụ thể do Chính phủ thành lập tại TP. Hồ Chí Minh và TP. Đà Nẵng — nơi được định vị là hệ sinh thái đa dạng hội tụ các dịch vụ tài chính tiên tiến, bao gồm cả mảng tài sản số và công nghệ tài chính.